W jaki sposób lider może rozwijać empatię, dbając jednocześnie o własny dobrostan emocjonalny?

Co znajdziesz w tym artykule?

• Dlaczego empatia jest kluczową kompetencją w nowoczesnym biznesie?
• Jakie cechy i kompetencje są niezbędne, by stać się efektywnym liderem?
• Z jakich elementów składa się empatia w kontekście zarządzania i relacji międzyludzkich?
• Jakie są największe wyzwania i bariery w budowaniu empatycznego przywództwa w organizacjach?
• Jakie praktyki pomogą rozwinąć empatię?
• Jakie praktyki według Daniela Golemana pomagają menedżerom rozwijać empatię wobec siebie?
• Dlaczego empatia jest kluczową cechą skutecznego lidera we współczesnych organizacjach?
• Dlaczego empatia jest kluczowa?

Dużo mówi się o dbaniu o pracowników, ale mało zwraca się uwagę na konieczność dbania o siebie, jako lidera. Wszyscy pewnie znamy zasadę zakładania maski tlenowej w samolocie – najpierw dorosłemu, a potem dzieciom. Tę zasadę można odnieść do biznesu w kontekście empatii, bo z nią – jak dostępem do tlenu jest tak samo. Nie będziesz w stanie motywować i wspierać innych, jeśli sam nie będziesz miał/ miała czym oddychać. Empatia w przywództwie jest ważniejsza, niż myślisz.

Dlaczego empatia jest kluczową kompetencją w nowoczesnym biznesie?

Najczęściej, myśląc o empatii, koncentrujemy się na relacjach z innymi ludźmi – i słusznie, ponieważ to ona pozwala zrozumieć potrzeby, emocje i perspektywy naszych współpracowników. Bez empatii nie da się budować biznesu – to umiejętność tworzenia relacji z innymi – pracownikami, klientami, interesariuszami jest sekretem budowania wygrywających biznesów.  Jednak bardzo ważnym elementem, który często umyka naszej uwadze, jest empatia wobec samego siebie.

Jakie cechy i kompetencje są niezbędne, by stać się efektywnym liderem?

Empatia wobec siebie, czyli samowspółczucie, to umiejętność rozpoznawania i akceptowania własnych emocji, potrzeb oraz granic. Daniel Goleman, znany z koncepcji inteligencji emocjonalnej, podkreśla, że aby być naprawdę empatycznym liderem, musimy najpierw okazywać ją sobie. Podkreśla on znaczenie empatii wobec siebie, czyli samowspółczucia, w kontekście efektywnego przywództwa.

Goleman sugeruje, że samoświadomość i samoregulacja są kluczowymi komponentami inteligencji emocjonalnej, co ściśle wiąże się z zasadami samowspółczucia.  Bez tego, trudno jest być autentycznym, zrównoważonym i skutecznym przywódcą. Co więcej, zrozumienie wobec siebie pełni kluczową rolę w umiejętnym reagowaniu na potrzeby innych, co jest nieodzownym elementem efektywnego przywództwa.

Empatia wobec siebie umożliwia menadżerowi zarządzanie własnym stresem, rozwijanie zdrowych relacji i tworzenie środowiska pracy opartego na zaufaniu i współpracy. To podstawa, na której można budować umiejętność rozumienia i wspierania podwładnych. Empatia wobec siebie przynosi korzyści zarówno menadżerowi, jak i jego zespołowi, a idąc dalej całej organizacji – pozwala tworzyć pozytywne doświadczenia pracowników, a te prowadzą do pozytywnych doświadczeń klientów. W konsekwencji do generowania zysków i przewagi konkurencyjnej organizacji.

Z jakich elementów składa się empatia w kontekście zarządzania i relacji międzyludzkich?

Daniel Goleman  mówiąc o empatii, nie mówi o jednym atrybucie, tylko o tzw. triadzie empatii. Trzy rodzaje, które są kluczowe dla menadżera: empatia poznawcza, tj.  zdolność do zrozumienia perspektywy innej osoby i jej sposobu myślenia; empatia emocjonalna, tj.  zdolność do odczuwania emocji, które przeżywają inni oraz tzw. empatyczna troska, czyli zdolność do odczuwania troski i chęci niesienia pomocy innym, np. członkom zespołu. 

Kiedy Goleman mówi o umiejętności związanej z samowspółczuciem, mówi o tym jako o istotnym elemencie budowania zdolności do współczucia wobec innych. Idąc dalej: skutki jego braku do siebie samego i siebie samą ponosi wielu liderów i liderek. Konsekwencje braku dbałości o siebie nie muszą i rzadko występują od razu. Upraszczając odrobinę tę zależność – najpierw doświadczają ich nasi najbliżsi, potem koledzy i koleżanki z pracy, a na końcu sam lider i liderka, która i który obrał styl przewodzenia, w którym oczekiwania pracowników grają pierwsze skrzypce, a lider „zawsze jest do dyspozycji”, „zawsze musi” i „zawsze powinna/powinien”. 

Jakie są największe wyzwania i bariery w budowaniu empatycznego przywództwa w organizacjach?

Empatia w przywództwie i nacechowane nią podejście do zarządzania zespołem, ma przełożenie na zaangażowanie pracowników w takim środowisk. Może prowadzić do zmniejszenia rotacji pracowników i poprawy wyników finansowych firmy. Jednak osiągnięcie takiego stanu nie zawsze jest intuicyjne i wymaga od lidera otwartości na nowe. Poniżej przedstawiam wybrane obszary braku empatii do siebie samego i siebie samej jako menadżera/menadżerki:

Dlaczego brak samoświadomości jest jedną z głównych barier w rozwoju skutecznego przywództwa?

Bez zrozumienia wobec siebie, lider/liderka może mieć trudności z rozpoznawaniem i rozumieniem własnych emocji, co utrudnia zrozumienie emocji innych ludzi i odpowiadanie na potrzeby pracowników. Samoświadomość jest kluczowa dla pogłębiania empatii poznawczej i emocjonalnej.

Czy brak empatii wobec siebie prowadzi do wypalenia zawodowego?

Brak empatii wobec siebie może prowadzić do chronicznego stresu i wypalenia zawodowego, co z kolei zmniejsza zdolność do bycia wrażliwym na potrzeby i uczucia innych. Wypoczęty i zdrowy lider jest bardziej zdolny do okazywania empatycznej troski.

Czy brak empatii lidera wobec siebie osłabia zespół?

Liderzy, którzy nie są empatyczni wobec siebie, mogą mieć tendencję do bycia bardziej krytycznymi wobec siebie i innych, co może tworzyć dystans emocjonalny między nimi a zespołem. Empatyczna troska wymaga otwartości i elastyczności w myśleniu.

Czy empatia wobec siebie buduje autentyczność i zaufanie?

Empatia wobec siebie pomaga w byciu autentycznym i otwartym. Jej brak może prowadzić do postawy defensywnej i braku prawdziwego, autentycznego połączenia z innymi. Autentyczność jest kluczowa dla budowania zaufania i empatycznej troski.

Czy brak empatii wobec siebie utrudnia skuteczną komunikację?

Empatia jest kluczowym elementem efektywnej komunikacji. Jej brak wobec siebie może prowadzić do trudności w wyrażaniu i odbieraniu emocji, co utrudnia budowanie relacji opartych na zaufaniu. Efektywna komunikacja jest fundamentem empatii poznawczej i emocjonalnej.

Empatia w przywództwie umożliwia liderom pojmowanie i odpowiadanie na potrzeby ich zespołu. Bez wrażliwości wobec siebie, lider/liderka może być mniej zdolny/a do dostrzegania sygnałów i potrzeb innych osób. Zrozumienie i reagowanie na potrzeby innych to kluczowy element empatycznej troski. W kontekście biznesu zaś, to bardzo ważny element realizacji biznesowych celów, budowaniu kultury organizacyjnej, generowania zysków i rozwoju organizacji.

Spoglądając tylko na te wyżej wymienione obszary, warto liderze/ liderko dbać o siebie i być dla siebie dobrym i współczującym. Jest to gwarancja długotrwałej energii do pracy,  lepszych warunków do poprawy zaangażowania zespołu oraz realizacji strategii biznesowej organizacji.

Aby stać się skutecznym i empatycznym menadżerem, trzeba zacząć od siebie. Jak podkreśla Daniel Goleman, wzmacnianie empatii wobec innych zaczyna się od samowspółczucia. To właśnie zdolność do uchwycenia i akceptacji własnych emocji, potrzeb i ograniczeń stanowi fundament prawdziwego przywództwa.

Jakie praktyki pomogą rozwinąć empatię?

Spoglądając tylko na te wyżej wymienione obszary, warto liderze/ liderko dbać o siebie i być dla siebie dobrym i współczującym. Jest to gwarancja długotrwałej energii do pracy,  lepszych warunków do budowania zaangażowania zespołu oraz realizacji strategii biznesowej organizacji.

Aby stać się skutecznym i empatycznym menadżerem, trzeba zacząć od siebie. Jak podkreśla Daniel Goleman, rozwijanie empatia wobec innych, a tym bardziej empatia w przywództwie, zaczyna się od samowspółczucia. To właśnie zdolność do zrozumienia i akceptacji własnych emocji, potrzeb i ograniczeń stanowi fundament prawdziwego przywództwa opartego na empatii.

Jakie praktyki według Daniela Golemana pomagają menedżerom rozwijać empatię wobec siebie?

1. Medytacja uważności –  regularna praktyka medytacji może pomóc w zwiększeniu samoświadomości i rozpoznaniu własnych emocji. Medytacja pozwala zatrzymać się na chwilę, skontaktować ze sobą i poczuć, co dzieje się w naszym wnętrzu, co jest pierwszym krokiem do okazywania empatii innym.
2. Samorefleksja – poświęcanie czasu na regularne zastanawianie się nad swoimi emocjami, reakcjami i doświadczeniami może pomóc w lepszym zrozumieniu siebie. 
3. Praktykowanie wdzięczności  – Codzienne praktykowanie wdzięczności za to, co mamy, może pomóc w budowaniu pozytywnego nastawienia wobec siebie i innych. Wdzięczność może zwiększyć nasze poczucie szczęścia i zadowolenia, co jest kluczowe dla rozwijania empatii w miejscu pracy i poza nim.
4. Korzystanie z feedbacku –  Aktywne szukanie informacji zwrotnej od innych i otwartość na krytykę mogą pomóc w lepszym rozpoznaniu swoich mocnych i słabych stron. To z kolei uczy nas patrzenia na siebie z różnych perspektyw.
5. Rozwijanie zdrowych nawyków –  Dbając o swoje zdrowie fizyczne i psychiczne, menadżerowie mogą lepiej zarządzać stresem i unikać wypalenia zawodowego. Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i odpowiednia ilość snu są niezbędne do utrzymania równowagi i zdolności do empatii.

Dlaczego empatia jest kluczową cechą skutecznego lidera we współczesnych organizacjach?

Empatia nie jest jedynie cechą charakteru, ale kompetencją, którą można rozwijać. Liderzy i liderki, którzy zaczną od siebie, będą w stanie lepiej zrozumieć i wspierać swoich pracowników, co przełoży się na bardziej zintegrowane, zaangażowane i produktywne zespoły. Empatia jest nieodzownym elementem skutecznego przywództwa, sprzyja innowacyjności różnych sektorów. Rozumienie emocji, aktywne słuchanie, konstruktywne odpowiedzi na pytania, będą prowadziły do długoterminowego sukcesu, gdzie trudne czasy nie zagrażają lojalności wobec firmy, a styl zarządzania sprawia, że doceniani pracownicy czują się szczęśliwsi. Empatia w przywództwie to sekret dobrych liderów.

Dlaczego empatia jest kluczowa?

Nie jest luksusem, na który możemy sobie pozwolić, jest raczej jak czyste powietrze, które pomaga nam oddychać pełną piersią i zdrowo żyć. W kontekście bycia liderem i liderką jest gwarancją tego, że będziemy mieć energię, siłę i motywację, by wspierać innych w realizacji ich celów. O tym jest właśnie przywództwo, zarządzanie i budowanie silnych organizacji.

Czy empatyczne podejście charakteryzuje Twój styl przywództwa w organizacji? Satysfakcja pracowników, większa efektywność, sukces firmy oraz bycie lepszym liderem swojego zespołu mogą iść ramię w ramię. Ale wszystko to, zaczyna się od zrozumienia emocji. 

Emotional intelligence, zarządzanie oparte na empatii, to na rynku pracy cechy, które na szczeblu menedżerskim pomagają zwiększać zaangażowanie pracowników, a w efekcie sukces każdej organizacji. Jeśli interesują Cię rozwiązania dedykowane dla Twojej organizacji, skontaktuj się ze mną.

Marta Bryła-Gozdyra – mentorka przywództwa opartego na doświadczeniu człowieka (Human Experience Leadership Mentor), strateg transformacji CX/EX oraz psycholożka organizacji. Wspiera liderów i zespoły w transformacji i budowaniu kultur organizacyjnych opartych na zaufaniu, współodpowiedzialności i świadomym projektowaniu doświadczeń klientów i pracowników.